Çocuklara masal okumak, ebeveyn ile çocuk arasındaki duygusal bağı güçlendiren ve güvenli bağlanmayı destekleyen en etkili etkileşimlerden biridir. Birlikte geçirilen bu özel zaman, çocuğun kendini değerli ve güvende hissetmesini sağlar; aynı zamanda uykuya geçiş sürecini sakinleştirerek gece rutinlerinin düzenli hâle gelmesine yardımcı olur. Masal dinlemek yalnızca keyifli bir etkinlik değil, aynı zamanda çocuğun bilişsel, duygusal ve dil gelişimine çok yönlü katkı sunan güçlü bir öğrenme aracıdır.
Masallar sayesinde çocuklar yeni kelimeler öğrenir, cümle yapılarını fark eder ve anlatım kalıplarını içselleştirir. Bu süreç, konuşma becerilerinin gelişmesini, kelime dağarcığının zenginleşmesini ve ilerleyen yıllarda okuma-yazma sürecine daha sağlam bir temel atılmasını destekler. Masal dinleyen çocuklar, dinlediğini anlama, neden-sonuç ilişkisi kurma ve olayları sıralama gibi zihinsel becerileri de doğal yoldan geliştirir.
Masal okumaya başlamak için belirli bir yaş sınırı yoktur. Araştırmalar, bebeklerin anne karnındayken bile ses tonuna ve ritme tepki verdiğini göstermektedir. Bu nedenle hamilelik döneminden itibaren kitap okumak veya masal anlatmak, çocuğun sese aşinalık kazanmasına ve ebeveyn sesiyle duygusal bağ kurmasına katkı sağlar. Doğumdan sonra ise ninni, tekerleme ve kısa masallarla bu etkileşim sürdürülebilir.
Masal okurken zamanlama ve ortam büyük önem taşır. Çocuğun çok yorgun, aç veya huzursuz olduğu anlarda zorlamak yerine, sakinleşmeye ihtiyaç duyduğu ve dikkatini toplayabildiği zamanlar tercih edilmelidir. Uyku öncesi masal okumak yaygın ve etkili bir alışkanlık olsa da, masalların yalnızca geceyle sınırlandırılmaması; gün içinde oyun sonrası, dinlenme saatlerinde veya birlikte geçirilen özel anlarda da okunması önerilir. Ortamın sessiz olması, televizyon ve benzeri dikkat dağıtıcıların kapalı tutulması, çocuğun hikâyeye tam olarak odaklanmasını kolaylaştırır.
Masalların tekrar tekrar okunması, çocukların öğrenme sürecinde son derece değerlidir. Aynı hikâyeyi defalarca dinlemek, çocukların kelimeleri tanımasına, cümle yapılarını pekiştirmesine ve olay örgüsünü daha iyi kavramasına yardımcı olur. Tanıdık hikâyeler, çocuklara güven verir; bir sonraki olayın ne olacağını tahmin etmek, onların hafıza, dikkat ve öngörü becerilerini geliştirir. Bu tekrarlar yetişkinlere tekdüze gibi görünse de, çocukların zihinsel gelişimi için önemli bir yapı taşıdır.
Masal anlatımını canlandırmak, hikâyeyi çocuk için daha etkileyici hâle getirir. Ses tonunu değiştirmek, karakterlere farklı sesler vermek, mimik ve jestlerden yararlanmak, bazı bölümleri yavaşlatmak veya fısıldamak çocuğun dikkatini canlı tutar. Hikâye sırasında çocuğa sorular sormak, “Sence şimdi ne olacak?” gibi tahminler yapmasını istemek, onu pasif bir dinleyici olmaktan çıkarıp sürecin aktif bir parçası hâline getirir. Bu etkileşim, hem dil becerilerini hem de kendini ifade etme ve özgüven gelişimini destekler.
Kitap seçimi de masal okuma deneyiminin kalitesini doğrudan etkiler. Çocuk hikayelerinin dili, uzunluğu ve içeriği çocuğun yaşına, ilgi alanlarına ve gelişim düzeyine uygun olmalıdır. Küçük yaşlarda bol resimli, kısa ve ritmik metinler tercih edilirken; yaş ilerledikçe daha uzun, hayal gücünü ve düşünmeyi teşvik eden masallar seçilebilir. Çocuğun ilgisi dağıldığında masalı yarıda bırakmak bir sorun değildir; önemli olan süreci zorunluluk hâline getirmek değil, birlikte keyif alınan bir paylaşıma dönüştürmektir.
Sonuç olarak masal okumanın asıl değeri, yalnızca anlatılan hikâyede değil, ebeveyn ile çocuk arasında kurulan sıcak, güvenli ve etkileşimli ilişkidedir. Bu anlar, çocuğun hem dil ve zihinsel gelişimini destekler hem de hayat boyu sürecek kitap sevgisinin ve öğrenme merakının temelini oluşturur.