Sahibinden’de dolandırılmamak için 10 kontrol listesi

Sahibinden üzerinden ev, araba, telefon veya ev eşyası ararken dolandırılma riski hâlâ yüksek; ilan bol, fotoğraflar bakımlı, fiyat cazip görünür ama asıl tuzak çoğu zaman mesajlaşmanın ikinci turunda çıkar. Bu yazıda “güvenilir satıcıyı nasıl ayırt ederim?” sorusunu 10 maddelik kontrol listesine indiriyoruz. Amaç korkutmak değil; ilanı kaydetmeden, kapora yatırmadan ve IBAN paylaşmadan önce bakmanız gereken somut noktaları sıraya koymak.

Piyasa sıkıştıkça sahte ilan da artıyor: çalıntı fotoğraf, kopya açıklama, “şehir dışında olduğum için emanetçiye bırakacağım”, “kapora gelsin sonra kargo”, “ailem yurt dışında acil satıyor” senaryoları hâlâ çalışıyor. Sahibinden’in kendi güvenlik uyarıları, mesajlaşma kaydı ve ilan şikâyet butonu işe yarar; ama karar anında sizi kurtaran şey platform değil, sizin kontrol listenizdir. Aşağıdaki 10 maddeyi her ilan için aynı sırayla uygulayın. Bir madde şüpheliyse “kaçırırım” telaşına kapılmayın; gerçek fırsat nadiren 10 dakikalık baskıyla kapanır.

1. İlanı Sahibinden içinde derinlemesine okuyun, dışarıya çıkmadan

İlk cümleden fiyatı beğenip WhatsApp’a atlamayın. Başlık, açıklama, konum, ilan tarihi ve “ilan no” birlikte bakılmalı. Açıklama kısa, noktalama hatalı, kopyala-yapıştır kokuyorsa durun. “Detaylar için yazın”, “fiyat konuşulur”, “neden sattığımı mesajda anlatırım” kalıpları çoğu zaman fotoğrafı başka yerden alınmış ilanlarda çıkar. Aynı metni site içi aramada tırnak içinde aratın; birebir tekrar eden ilanlar genellikle şablon dolandırıcılıktır.

Kontrol edin:

• İlan Sahibinden’de kaç gündür yayında?
• Konum mahalle düzeyinde mi, yoksa sadece “İstanbul” mu?
• Açıklamada marka, model, km, tapu, aidat, hasar kaydı gibi somut bilgi var mı?

2. Fiyatı “çok ucuz” diye değil, emsallerle karşılaştırın

Sahibinden’de aynı semt, aynı metrekare, aynı model ve yıl için 8–10 ilanı yan yana açın. Piyasanın yüzde 25–40 altında kalan fiyat, “fırsat”tan önce “yem”dir. “İhtiyaçtan acil”, “ tapu hazır yarın noter”, “yurt dışına çıkıyorum bu gece” cümleleri fiyatı meşrulaştırmak için yazılır. Gerçek acil satışta bile fotoğraf, evrak ve yüz yüze görüşme talebi normaldir; sadece fiyat düşmez.

Pratik yöntem: Aynı filtreyle (ilçe + oda sayısı / model + yıl + km) medyan fiyatı zihninizde tutun. Medyanın çok altındaysa 3. maddeye geçmeden mesaj atmayın.

3. Fotoğrafları tersine aratın ve tutarsızlığı yakalayın

Sahibinden ilanlarındaki görselleri indirip Google Görseller / tersine görsel aramada tarayın. Aynı daire başka sitede, başka mahallede veya emlak ofisi portföyünde çıkıyorsa ilan sahte olabilir. Fotoğraftaki priz, parke, manzara, plaka, duvar saati gibi ayrıntılar açıklamayla çelişmesin. “Az önce çektim” denilen fotoğrafta mevsim uyumsuzluğu, eski mobilya veya filigran kalıntısı varsa sorun var demektir.

Dikkat:

• Stok görsel veya broşür fotoğrafı
• Sadece dış cephe, içeriden net oda yok
• Yüz, tapu, ruhsat gibi belgeler fotoğrafta okunaklı (gizlilik ihlali + sahte evrak riski)

4. Satıcı profilini, üyelik tarihini ve diğer ilanlarını kontrol edin

Sahibinden’de satıcı sayfasına girin. Üyelik yeni, ilan tek, değerlendirme yoksa risk yükselir. Aynı profilde 15 farklı şehirde 15 farklı emtia varsa “toplayıcı” veya çalıntı hesap ihtimali artar. Telefon numarası ilanda görünüyorsa site içi mesajla başlayın; numarayı hemen rehbere kaydetmeyin.

Profilde bakılacaklar:

• İlk ilan tarihi
• Daha önce sattığı / yayındaki diğer ilanlar
• Aynı metinle çoğaltılmış ilanlar
• “Kurumsal” görünüp vergi / ofis bilgisi vermeyen hesaplar

5. Konuşmayı Sahibinden mesajında tutun, WhatsApp’a acele etmeyin

Dolandırıcı için en kritik adım sizi platform dışına çekmektir. “WhatsApp’tan daha hızlı dönerim”, “şimdi yoldayım arayın” baskısı klasiktir. İlk tur soruları (neden satıyorsunuz, tapu kimin adına, hasar kaydı, aidat, kat irtifakı, ekspertiz, yüz yüze nerede) Sahibinden mesajında sorun. Cevaplar savsak, kopyala-yapıştır veya öfkeyle “alacaksan al” tarzındaysa ilanı kapatın.

Site içi mesajın avantajı: şikâyet ve incelemede kanıt olur. Dışarı çıkınca kanıt sizde dağılır.

6. “Kapora, emanet, kargo, EFT, kripto” cümlesinde durun

Sahibinden’de ev veya araba için kapora, görmeden EFT, “emanetçiye bırakacağım”, “kargo ile ruhsat/anahtar”, “USDT / Papara / paravan hesap” talepleri kırmızı çizgidir. Elden nakit de tek başına güvenlik sağlamaz; önemli olan malı ve evrakı aynı anda, resmi yerde teslim almaktır.

Asla yapmayın:

• İlanı görmeden kapora
• Satıcının gönderdiği “emanet ofisi” veya “güvenli ödeme linki”
• QR, kısa link, “destek hattı” numarası
• “Avukatım ilgilenecek, size IBAN atacak” (IBAN’ın kime ait olduğunu doğrulamadan)

Gerçek satışta ödeme; noter, tapu, galeri, yetkili servis veya yüz yüze teslimle bağlanır.

7. Evrakı “yarın getiririm” demeden isteyin

Konut için tapu fotokopisi, kat irtifakı / kat mülkiyeti, aidat borcu, iskan, eşyalıysa demirbaş listesi. Araç için ruhsat, hasar kaydı, tramer / ekspertiz, yedek anahtar, yetki belgesi (satıcı vekilse). Telefon / elektronik için fatura, IMEI, hesap çıkışı, kutu-aksesuar. Sahibinden’de “evrak tamam, güvenin” yetmez; belgeyi yüz yüze, mümkünse resmi ekranda (e-Devlet, noterin sistemi, yetkili ekspertiz) doğrulayın.

Sahte tapu ve sahte ruhsat hâlâ dolaşır. Fotoğrafı net, ıslak imza “gibi” duran evrak da tek başına kanıt değildir.

8. Yüz yüze görüşmeyi nötr ve kalabalık yere sabitleyin

İlk buluşmayı satıcının “kendi sitesi, ıssız depo, gece otoparkı” teklifine bırakmayın. Konut ise tapu müdürlüğü civarı veya semt; araç ise ekspertiz / noter çevresi; telefon ise mağaza içi veya kalabalık AVM. “Kurye göndereyim, siz evde bekleyin” modelini reddedin. Yanınıza birini alın, görüşmeyi aceleye getirmeyin, “başka alıcı var 10 dakikanız var” baskısını kırmayın.

Sahibinden’de konum ile gerçek buluşma adresi uyuşmuyorsa sorun. “Anahtar komşuda, ben şehir dışındayım” hikâyesi klasiktir.

9. Ödeme ve teslimi aynı anda, iz bırakacak şekilde yapın

Para gidip mal gelmeyen senaryonun tek panzehiri eşzamanlılıktır. Konutta tapu devri, araçta noter satışı, elde nakit varsa dekont + teslim tutanağı. “Önce parayı yatır, akşam getiririm” cümlesi işlem değildir. Sahibinden ilan numarası, satıcı adı, TC/vergi no (yasal çerçevede), IBAN sahibi adı ve teslim saati bir kâğıtta dursun. Şahıs hesabına, ilandaki isimle uyuşmayan hesaba ödeme yapmayın.

İkinci el telefonda IMEI kaydı ve hesap çıkışını ödeme öncesi kontrol edin. Araçta satış kâğıdı olmadan plaka / ruhsat teslimi kabul etmeyin.

10. Şüphede ilanı şikâyet edin, “belki gerçektir” diye zorlamayın

Sahibinden’de şikâyet butonu vardır; sahte fotoğraf, yanıltıcı fiyat, yasak ürün, hesap çalınması şüphesinde kullanın. Polis / dolandırıcılık bürosu ve savcılık yolu, para çıktıktan sonra daha zahmetlidir. İlanı kaybetme korkusu, çoğu kişinin kontrol listesini yarım bırakmasına yol açar. Unutmayın: gerçek satıcı yüz yüze, evraklı ve makul fiyatlı görüşmeyi reddetmez.

Kısa kapanış kuralı: üç kırmızı bayrak birden (çok ucuz + platform dışı ödeme + evrak erteleme) görürseniz konuşmayı bitirin.

Ek güvenlik alışkanlıkları

• Arama kaydını ve Sahibinden mesaj ekran görüntülerini saklayın.
• Rehbere kaydetmeden önce numaranın başka ilanlarda çıkıp çıkmadığına bakın.
• “Alıcı koruması”, “güvenli ödeme”, “resmi Sahibinden hesabı” diye gelen mağaza taklitlerine tıklamayın.
• Aile WhatsApp grubuna “şu ilan süper, hemen kapora” diye danışmak iyi; tek başına gece yarısı EFT kötü.

Sahibinden hâlâ Türkiye’de ikinci elin en geniş vitrini. Platformu terk etmek zorunda değilsiniz; hızı düşürüp listeyi uygulamak yeterli. İlan beğenmek serbest, para çıkarmak kontrollü olsun.